Gezondheid en zorg

Zwemmen en Bilharzia

Zwemmen en soms ook douchen kunnen gezondheidsrisico's opleveren.

Douchen

  • Een douche die een tijd niet gebruikt is (de hotelkamer kan lang leeggestaan hebben) kan met legionella (een bacterie) besmet water geven. Laat de warme en koude kraan de eerste keer een paar minuten doorlopen met de douchekop in bad of in een washand en blijf dan uit de douche. Er moet zo min mogelijk verneveling of spetteren optreden.

Zwemmen

  • Vaak lozen riolen in oppervlaktewater en zijn de rivieren open riolen. Kijk voordat je het water in gaat of er geen lozing van rioolwater in de buurt is. 
  • In veel tropisch zoet oppervlaktewater komt Bilharzia voor. Dit zijn kleine wormpjes die door de huid naar binnen dringen. Ze veroorzaken een moeilijk behandelbare darm of blaasinfectie.
  • Zwem nooit waar de lokale bevolking ook niet zwemt of baadt, daar zal vast een reden voor zijn (een krokodil of piranha)

Bilharzia in zoet zwemwater

Bilharzia of Schistosomiasis is een wormziekte. De larven van deze wormen leven vooral bij waterplanten aan de rand van zoetwatermeren, rivieren en moerassen (zoals in riet en oeverplanten). Ze kunnen door de huid het lichaam binnen dringen. In het lichaam ontwikkelen ze zich tot wormpjes die in de bloedvaten van darm of blaas leven en daar eieren leggen. In zeewater komt Bilharzia niet voor.

Gebieden

Bilharzia komt voor in Afrika, in delen van Latijns-Amerika (waaronder Suriname), in Japan, China, Zuidoost Azië (waaronder Indonesië) en in een deel van het Midden-Oosten. Bij het reisadvies hoort ook de informatie of Bilharzia voorkomt in het land waar je naar toe gaat.

Besmetting

Wanneer je in besmet water zwemt of baadt, kan een larve door de huid naar binnendringen.

Verschijnselen

De huid kan soms hevig jeuken als de larve is binnengedrongen (zgn. "zwemmers jeuk") In het lichaam ontwikkelt de larve zich in 2 tot 10 weken tot een volwassen worm. Deze zoekt zijn weg naar de bloedvaten rond de darmen of de blaas. De klachten zijn zoals bij veel andere kwalen: Koorts, slap voelen en spierpijn.

Vervolgens begint een fase die weken tot maanden duurt. Buikpijn, diarree of bloed plassen kunnen symptomen zijn. Uiteindelijk kan een chronische infectie ontstaan in de blaas of in de darmen, door de vele eitjes die de wormen hier leggen. De wormen kunnen jaren blijven leven, maar zullen uiteindelijk dood gaan. Maanden tot jaren na besmetting kunnen ze nog klachten geven als diarree met bloed of bloed in de urine. De wand van de blaas of de endeldarm raken aangetast. De infectie kan echter ook zonder klachten verlopen.

Voorzorgsmaatregelen

In gebieden waar Bilharzia voorkomt kun je dus beter niet zwemmen, pootjebaden. Zelfs je handen wassen in stilstaand of zwak stromend zoet water geeft daar risico op besmetting. Ben je toch nat geworden, droog dan zo snel mogelijk de huid stevig af in plaats van die vanzelf op te laten drogen.

Diagnose en behandeling

Vermoed je een besmetting, raadpleeg dan na de reis je huisarts. Geef aan wat je reisbestemming was. Het is mogelijk de ziekte op te sporen door bloedonderzoek minimaal 6 weken na een besmetting. 

Er zijn medicijnen die de wormen effectief kunnen bestrijden. Na jaren ontstane beschadiging van darmen en blaas genezen helaas niet meer.