Gezondheid en zorg

Hoogteziekte

Het verblijven op grote hoogte kan risico's hebben door de kans op hoogteziekte. Hoogteziekte is levensgevaarlijk! Een aantal reisdoelen liggen boven de 3500 meter (zoals La Paz en de zoutvlakten in Bolivia, de Himalaya in India en Tibet en de Kilimanjaro in Tanzania/Kenia).

Hoogteziekte kan ontstaan als je te snel naar een hoogte boven de 2500 meter stijgt. Vooral de hoogteverschillen tussen de slaapplaatsen zijn hierbij belangrijk. De gevoeligheid voor hoogteziekte is per persoon verschillend. Het is meestal niet voorspelbaar wie er last van zal krijgen. Wel hebben mensen die eerder hoogteziekte hebben gehad, meer kans er de volgende keer ook last van te krijgen.

Vanwege de ernst van hoogteziekte is het belangrijk de tekenen van hoogteziekte te herkennen. Die zijn: hoofdpijn, slapeloosheid, verminderde eetlust, misselijkheid, braken, vermoeidheid, hoesten en kortademigheid bij inspanning.

Hanteer de 4 gouden regels:

  1. als je je niet lekker voelt op grote hoogte heb je hoogteziekte, totdat het tegendeel bewezen is.
  2. ga nooit stijgen als je symptomen hebt van hoogteziekte.
  3. als je je slechter gaat voelen, niet meer stabiel kunt lopen of kortademig bent bij een lichte inspanning, ga dan zo snel mogelijk naar een lager gebied.
  4. iemand met hoogteziekte moet altijd begeleid worden. Zelf schat zo iemand de ernst van zijn situatie volkomen verkeerd in.

Hoogteziekte

De oorzaak van hoogteziekte is gelegen in het tekort aan zuurstof op grote hoogte. Iedereen heeft hier wel wat lichte verschijnselen van, zoals snel ademhalen en een lichte hoofdpijn.

  • Milde hoogteziekte
    Deze treedt op enkele uren tot een dag na aankomst op grote hoogte. De verschijnselen bestaan uit hoofdpijn, misselijkheid en een soort kater gevoel. Het is verstandig een paar dagen niet verder te stijgen, geen alcohol te gebruiken, niet te roken en je niet te veel in te spannen. Daal weer af als de verschijnselen niet verminderen. Bij hoofdpijn kun je paracetamol gebruiken. Neem medicijnen tegen hoogteziekte vanuit Nederland mee. Meestal zijn er bij de plaatselijke apotheken tabletten te krijgen tegen hoogteziekte (In Zuid Amerika "gringo pils"). Die zou je, als je niets bij je hebt en niets kan overnemen van andere reizigers, in nood kunnen kopen. Vraag naar de ervaringen van andere reizigers of reisleiders ter plekke. Het is van hieruit niet te zeggen welke stoffen die pillen bevatten. Daal in ieder geval af naar een lager gebied.
  • Ernstige hoogteziekte
    Hierbij is er sprake van heel erge hoofdpijn met misselijkheid en braken. De kortademigheid neemt toe en treedt ook in rust op, met name 's nachts. Bij geringe inspanning is al hulp nodig. Lopen gaat onzeker alsof iemand dronken is. Er is nu een gevaarlijke situatie ontstaan die levensbedreigend kan worden. Er moet zo snel mogelijk afgedaald worden.

Tips

  • Vooral de hoogte van de slaapplaats is van belang. Stijg boven de 2500 meter liefst maar 300 meter per dag of blijf in ieder geval een aantal dagen (minimaal 2) op dezelfde hoogte als je sneller bent gestegen. Dit is bijvoorbeeld het geval bij aankomst in La Paz, Cuzco of in Tibet. Span je niet te veel in, rook niet en gebruik (nog) geen alcohol of slaapmiddelen. Eet koolhydraat rijk voedsel en eet niet te zwaar.
  • Heeft u een chronische ziekte die op grote hoogte kan verslechteren, overleg dan voor je een reis gaat boeken met je behandelaar. Isde reis wel verstandig en zijn er speciale maatregelen nodig? Deze ziekten zijn Astma/COPD, een slecht werkend hart (hartfalen), sikkelcelziekte en suikerziekte met insulinegebruik.
  • Voor zwangeren is het belangrijk om ruim de tijd te nemen om te acclimatiseren. Blijf liever 3 tot 4 dagen op zon 2500 meter. Rook niet.
  • Reizen met kinderen op grote hoogte kan, maar bij kleine kinderen is het moeilijker te zien of ze last van hoogteziekte hebben. Wat hangeriger of niet goed willen eten kunnen al verschijnselen van hoogteziekte zijn.
  • Overweeg medicijnen (acetazolamide) mee te nemen, zeker als je al eerder last hebt gehad en toch naar grote hoogte moet. Dit is ook het geval bij een reis waarbij je in korte tijd naar een grote hoogte gaat zonder te kunnen acclimatiseren. Overleg dit met het vaccinatiecentrum.

Preventie

Acetazolamide is een medicijn dat de kans op hoogteziekte vermindert. In sommige gevallen is het aan te raden om dit mee te nemen. Je reizigersadviseur bespreekt of het in jouw geval aan te raden is om van te voren al te starten of pas op het moment dat er klachten ontstaan die kunnen wijzen op hoogteziekte.

In de volgende omstandigheden is het gebruik van actezolamide te overwegen:

  • Als iemand eerder hoogteziekte heeft gehad.
  • Als iemand in korte tijd op grote hoogte (>3500 meter) veel moet stijgen zonder te kunnen wennen, zoals geadviseerd.
  • In overleg met een specialist bij risicovolle ziekten, zoals hart en longziekten.

Andere medicijnen worden niet geadviseerd bij hoogteziekte:

  • Lokale medicijnen: omdat de samenstelling vaak onbekend is moet je die alleen in nood gebruiken, raadpleeg de plaatselijke apotheek of andere reizigers.
  • Coca bladeren of thee. In een land als Bolivia wordt dit door de plaatselijke bevolking aangeraden. De werking tegen hoogteziekte is niet aangetoond.
  • Nifedipine en Dexametason zijn alleen te gebruiken op advies van een arts.